Z czego składa się autostrada

Myśląc o autostradzie, widzimy najczęściej prostą, gładką jezdnię krzyżującą się z innymi drogami na wielu poziomach, która umożliwia płynny, szybki i bezpieczny transport. Jednak warstwa asfaltowa to ostatni element precyzyjnej konstrukcji, jaką jest autostrada. Przeczytaj, z czego – w dużym uproszczeniu – składa się autostrada.

Budowa autostrady to ogromne przedsięwzięcie, wymagające gruntownej wiedzy, poprzedzone licznymi analizami i obliczeniami. Wymaga to wielu przygotowań, pozwoleń i konsultacji, nie tylko budowlanych, drogowych, infrastrukturalnych czy prawnych, ale również środowiskowych. Wszystko po to, aby w efekcie prac powstała trasa umożliwiająca efektywny przejazd, bezpieczna zarówno dla użytkowników, jak i dla środowiska.

Przygotowanie terenu

Budowa autostrady zaczyna się od analizy terenu, przez który ma przebiegać trasa. Należy przygotować i wyznaczyć pas drogowy, wzmocnić podłoże tak, aby było w stanie przenosić ruch o wysokim natężeniu przez wiele lat.
Analiza terenu to także sprawdzenie, czy i jakie cieki wodne przebiegają na trasie, czy znajdują się tam takie podziemne urządzenia, jak np.: drenaże odprowadzające wodę z pól i łąk, instalacje, kable elektryczne, światłowody, instalacje gazowe i wodociągowe – każdy z tych elementów musi być zidentyfikowany i ewentualnie odpowiednio zabezpieczony lub zmodyfikowany. Ważne są także analizy archeologiczne oraz saperskie.
Dopiero potem rozpoczynają się właściwe prace ziemne: nawiezienie piasku, jego zagęszczenie, doprowadzenie do odpowiedniej niwelety, czyli poziomu drogi. Nawieziony i zagęszczony piasek jest profilowany, aby wyglądał już mniej więcej jak korpus drogowy – modeluje się: jezdnie, pobocza, skarpy, rowy.
Konstrukcja drogowa składa się z około 6 warstw (w zależności od wymagań technicznych danego odcinka): warstwy odsączającej, warstwy podbudowy pomocniczej, podbudów zasadniczych i podbudów z betonu asfaltowego oraz warstw górnych, czyli warstwy wiążącej oraz warstwy ścieralnej (nawierzchni bitumicznej) – tę ostatnią widzimy podczas jazdy.
Na trasie budowane są także obiekty mostowe, które trzeba odpowiednio zaprojektować, często myśląc o rozwoju infrastruktury (czyli już na etapie budowy zaplanować ich przyszłą rozbudowę np. o kolejny pas autostradowy lub drogi rozprowadzające).

Więcej niż jezdnia

Bardzo ważnymi elementami w autostradzie są bariery ochronne i ekrany akustyczne – ich umiejscowienie zawsze poprzedzone jest analizami środowiskowymi i ruchowymi, a celem jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom autostrady i komfortu życia okolicznym mieszkańcom. 
Wzdłuż całej autostrady zbudowany jest też system odwodnienia, którego zadaniem jest szybkie odprowadzenie nadmiaru wody z jezdni. To jeden z kluczowych elementów bezpiecznego użytkowania drogi. System ten tworzą m.in.: rowy, przepusty, kanały, zbiorniki (odparowujące i filtracyjne, w zależności od lokalizacji). 
Prawidłowemu odprowadzaniu wody sprzyja również to, że sama droga zawsze jest lekko pochylona pod odpowiednim kątem – jedziemy albo lekko pod górę, albo nieco z górki. Nawierzchnia też zawsze jest przechylona w jedną stronę, w zależności od tego, czy odwodnienie jest poprowadzone po zewnętrznej stronie autostrady, czy – na przykład na dużych łukach – do wewnętrznej strony wybranej jezdni. 
Jednak, co do zasady, woda odprowadzana jest na zewnątrz – poprzez pobocza i skarpy do rowów. Jeśli skarpy są wysokie, instalowane jest odwodnienie liniowe, przykrawędziowe, z którego woda odprowadzana jest do studni (zlokalizowanych co 20-30 metrów). Na autostradach czasem stosuje się też zamknięty system odwodnienia. Wówczas odprowadzona z jezdni woda przekazywana jest rurociągiem – z uwzględnieniem wstępnego procesu oczyszczenia i sedymentacji (proces opadania zawiesiny ciała stałego w cieczy) – do okolicznych zbiorników wodnych i rzek.

Dobudowa kolejnego pasa

Rozbudowa istniejącej autostrady oznacza dobudowanie kolejnego pasa jezdni na wyznaczonym odcinku. Autostrada Wielkopolska jest wstępnie przygotowana do realizacji tego procesu. Decyzje o rozbudowie na danym odcinku autostrady zapadają po wnikliwych analizach ruchowych, które są prowadzone na bieżąco przez zarządcę drogi. Dobudowa kolejnych pasów ruchu przewidziana jest w ramach pasu rozdziału obu nitek autostrady lub – jak w przypadku rozbudowy obejmującej odcinek od węzła Poznań Krzesiny do węzła Poznań Wschód – na zewnątrz. Nastąpi tam poszerzenie jezdni o pas szerokości 3,5 m w każdym kierunku, a nowe pasy będą budowane metodą schodkową, warstwa po warstwie. Ponieważ rozbudowa prowadzona będzie od strony zewnętrznej, łączy się oczywiście z koniecznością przesunięcia odwodnień, rowów i innych elementów infrastruktury. 
Ponadto każda nowo położona warstwa jest sprawdzana laboratoryjnie – pobierane są próbki w celu weryfikacji, czy podłoże zostało zagęszczone zgodnie z odpowiednimi normami. Rozbudowa rozpoczynająca się w 2024 r. obejmuje również dwa obiekty mostowe, które są wstępnie przygotowane pod budowę trzeciego pasa autostrady. Co ważne – rozbudowa koncesyjnego odcinka autostrady A2 o trzeci pas na odcinku Poznań Krzesiny – Poznań Wschód będzie odbywać się „pod ruchem”, co oznacza utrzymanie dwóch pasów ruchu w każdym kierunku w czasie prowadzonych prac.
Autostrada to więcej niż pas asfaltu, to wielopoziomowa konstrukcja drogowa i infrastruktura – wszystkie jej elementy są zaprojektowane tak, aby zapewnić użytkownikom komfortowy, płynny przejazd.