Jak się przygotować do wakacyjnej podróży autostradą

Autostrady i drogi szybkiego ruchu są często uczęszczanymi, wakacyjnymi trasami. A ponieważ letni sezon urlopowy właśnie się rozpoczął, przypominamy, jak przygotować się do bezpiecznej podróży autostradą i o czym warto pamiętać przed wyruszeniem w drogę.

Przygotuj pojazd do podróży autostradą

Stan techniczny pojazdu musi być dobry przez cały rok, ale przed każdą dłuższą podróżą warto skontrolować poziom płynów eksploatacyjnych: oleju, płynu hamulcowego, płynu w spryskiwaczach czy chłodnicy. Przed wakacyjnym wyjazdem należy też sprawdzić, czy w aucie osobowym znajdują się obowiązkowe elementy wyposażenia, czyli odblaskowy trójkąt ostrzegawczy i gaśnica (zgodnie z Dz. U. 2024 poz. 502, dział III, § 11, pkt. 13-14). Oczywiście w pojeździe warto mieć również rzeczy, które nie są wymagane przepisami prawa, jednak przydają się w razie awarii lub zdarzenia drogowego, np. kamizelka odblaskowa i odpowiednio wyposażona apteczka samochodowa. Dobrym nawykiem jest także posiadanie zapasowych elementów wyposażenia, takich jak: dodatkowe żarówki (i ewentualnie bezpieczniki) czy zestaw narzędzi, np. zestaw naprawczy do opon.

Pamiętajmy także, że wymagania poszczególnych krajów dotyczące obowiązkowego wyposażenia pojazdu mogą być różne, np. w Czechach są to: trójkąt ostrzegawczy, gaśnica, apteczka, kamizelka odblaskowa, koło zapasowe lub komplet naprawczy do opon. Warto jednak mieć na uwadze, że Polska jest sygnatariuszem „Konwencji wiedeńskiej o ruchu drogowym”, która zakłada, że policja drogowa nie ma prawa nakładania mandatu na kierowców samochodów zagranicznych, wyposażonych zgodnie z wykazem wynikającym z rodzimego prawa o ruchu drogowym, ale niewystarczająco z punktu widzenia kraju, przez który przejeżdżają. Przykład: obowiązkowe wyposażenie samochodu w Czechach nie jest obligatoryjne dla kierowcy z Polski. Warto jednak znać przepisy obowiązujące na drogach w innych krajach i w miarę możliwości wyposażyć auto w dodatkowe elementy (Konwencja nie dotyczy wszystkich krajów europejskich).

Przed wyjazdem na wakacje zalecane jest również sprawdzenie ciśnienia w oponach, szczególnie że dłuższa podróż na urlop odbywa się zazwyczaj przy dodatkowym obciążeniu bagażami, a dobre ciśnienie w oponach wpływa na: bezpieczeństwo, komfort, ekonomię i ekologię jazdy. Ostatnim ważnym aspektem przygotowania się do podróży jest zapakowanie bagaży – ich odpowiednie rozmieszczenie i zabezpieczenie. Do bagażnika chowamy walizki, duże torby i ciężkie sprzęty. Prawidłowe ułożenie i przypięcie bagaży z pewnością poprawi bezpieczeństwo wszystkich pasażerów.

Zaplanuj podróż 

Planowanie podróży dotyczy zarówno ustalenia przebiegu trasy, którą zamierzamy jechać, jak i wcześniejszego sprawdzenia mapy aktualnych remontów lub utrudnień drogowych. Oczywiście współcześnie pomagają nam w tym nawigacja i aplikacje w telefonie, ale może się zdarzyć, że telefon się rozładuje lub zgubi zasięg sieci. Dlatego przed wyjazdem zawsze warto:
• sprawdzić, jak przebiega trasa – znać kierunek trasy, którą chce się jechać (np. Warszawa lub Świecko na autostradzie A2) i nazwy węzłów autostradowych, na których kierowca będzie zjeżdżać, a także węzłów z nimi sąsiadujących;
• poszukać informacji, czy są wymagane opłaty za przejazd wybranym odcinkiem autostradowym – ile wynoszą oraz w jaki sposób można uiścić opłatę (zarówno w Polsce, jak i za granicą);
• sprawdzić rozmieszczenie MOP-ów (Miejsc Obsługi Podróżnych) – to ważne, aby zaplanować przerwy w podróży (zalecany jest co najmniej jeden postój na dwie godziny jazdy);
• zapoznać się z komunikatami zarządcy autostrady, dotyczącymi możliwych drogowych utrudnień związanych np. z remontami – ułatwi to optymalne zaplanowanie trasy, w tym ustalenie godziny, o której najlepiej w nią wyruszyć lub momentu, kiedy warto się zatrzymać na MOP;
• zatankować pojazd lub zaplanować tankowanie na trasie – nie na każdym MOP-ie jest stacja benzynowa, dlatego warto wiedzieć, na ile kilometrów wystarczy paliwa i kiedy można będzie uzupełnić bak.

Autostrada a przepisy o ruchu drogowym

Autostrada to droga inna niż wszystkie, dlatego niektóre z obowiązujących na niej przepisów drogowych również są inne. Na autostradzie w Polsce można rozwinąć prędkość do 140 km/h w przypadku samochodu osobowego, motocykla czy pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony. Mogą jednak pojawić się autostradowe odcinki, na których zarządca drogi ma prawo zmienić podane regulacje i wprowadzić dodatkowe ograniczenia prędkości, np. w przypadku prowadzonych robót drogowych lub utrzymaniowych. Informacje o ograniczeniu prędkości pojawiają się na znakach drogowych – tradycyjnych lub świetlnych. 

Dozwolone prędkości – autostradowe obwodnice i remontowane odcinki
W jakich sytuacjach wprowadzany jest limit prędkości niższy niż 140 km/h? Na przykład ograniczenie do 120 km/h często obowiązuje na bardzo ruchliwych odcinkach autostradowych, takich jak obwodnice dużych miast, na których dodatkowo może pojawić się odcinkowy pomiar prędkości – jego zadaniem jest poprawa bezpieczeństwa i płynności ruchu. Dodatkowo na odcinkach rozbudowywanych, np. o trzeci pas, mogą być ograniczenia do 60-80 km/h, np. w newralgicznych punktach robót drogowych. Dlatego warto uważnie obserwować znaki i (z uwagi na bezpieczeństwo własne oraz robotników budowlanych) po prostu zwolnić. 
Pamiętajmy także, że zgodnie z prawem o ruchu drogowym, kierujący zawsze powinien jechać z prędkością, która zapewni mu panowanie nad pojazdem, z uwzględnieniem warunków, w jakich ruch się odbywa, takich jak: rzeźba terenu, stan i widoczność drogi, stan i załadunek pojazdu, warunki atmosferyczne i natężenie ruchu. Oznacza to, że nawet na odcinku z dopuszczalną prędkością do 140 km/h można, a czasem nawet trzeba, jechać wolniej (np. w trakcie ulewy).

Obowiązująca odległość między pojazdami
Równie ważne – jak zachowanie odpowiedniej prędkości – jest utrzymywanie bezpiecznej odległości między autami. Jazda na zderzaku jest zawsze ryzykowna, a na autostradach i drogach szybkiego ruchu, z uwagi na wyższe maksymalne prędkości, dodatkowo regulowana przepisami. Zasadę zachowania odpowiedniego dystansu między pojazdami na autostradach i drogach ekspresowych reguluje artykuł 19, pkt. 3a (prawo o ruchu drogowym): 
Odstęp ten wyrażony w metrach określa się jako nie mniejszy niż połowa liczby określającej prędkość pojazdu, którym porusza się kierujący, wyrażonej w kilometrach na godzinę. Przepisu tego nie stosuje się podczas manewru wyprzedzania. 
W praktyce, jeśli pojazd porusza się z prędkością 120 km/h, to kierowca powinien zachować odstęp min. 60 metrów. Jak to obliczyć? Na podstawie mijanych biało-czerwonych słupków drogowych, które są rozstawione co 100 metrów lub kierując się zasadą 2-3 sekund, która mówi, że jeśli po tym czasie auto znajdzie się mniej więcej w miejscu, w którym wcześniej znajdował się pojazd jadący przed nim, to odległość jest prawidłowa.

Inne, ważne przepisy obowiązujące kierowców podróżujących autostradą:
• poruszanie się prawym pasem – lewy pas jezdni służy wyłącznie do wyprzedzania;
• zakaz zatrzymywania się na całej długości autostrady oprócz wyznaczonych miejsc – możliwość zatrzymania się, odpoczynku czy zatankowania pojazdu jest możliwa jedynie na MOP-ie;
• zakaz cofania i zawracania (również na placu poboru opłat) – jeśli kierowca przegapi zjazd, zawrócić może dopiero na kolejnym węźle autostradowym;
• awaria pojazdu – w takiej sytuacji kierowca powinien zatrzymać samochód na pasie awaryjnym, włączyć światła awaryjne, wysiąść z samochodu od strony pasażera (a pasażerowie od strony pobocza), wystawić trójkąt ostrzegawczy 100 m za pojazdem i wezwać pomoc (może również udać się do najbliższej kolumny alarmowej, umieszczonej na tym samym pasie ruchu, aby wezwać patrol autostradowy, który zabezpieczy pojazd do czasu przyjazdu lawety); czekając na pomoc, kierowca i wszyscy pasażerowie powinni przejść za barierki ochronne;
• zakaz przebiegania przez pasy ruchu i pas rozdziału na drugą stronę autostrady.