Autostrada to więcej niż droga. Z czego się składa?
Autostrada nie jest zwykłą drogą. To droga szybkiego ruchu, której infrastruktura została zaprojektowana tak, aby wspierać kierowców w szybkim i bezpiecznym dotarciu do celu. Dlatego autostrady różnią się od standardowych dróg publicznych, a nawet od dróg ekspresowych. Oto najważniejsze cechy, które je wyróżniają.
Długość autostrad w Polsce w 2023 r. wynosiła 1778,9 km. W połączeniu z drogami ekspresowymi tworzą one sieć szybkich tras. Na autostradach – według przepisów ogólnych – pojazdy osobowe mogą rozwinąć maksymalną, dozwoloną przepisami prędkość do 140 km/h. Ponadto autostrada to prosta i najszybsza droga do wybranego celu podróży. Co oprócz wyższego limitu prędkości ją wyróżnia? Najważniejsza – zarówno dla komfortu, jak i bezpieczeństwa podróży – jest odpowiednia infrastruktura.
#1 Więcej pasów i węzły autostradowe
Każda autostrada posiada minimum dwa pasy ruchu w jedną stronę (podobnie jak większość dróg ekspresowych), dzięki czemu wyprzedzanie jest dużo bardziej bezpieczne niż na drogach jednopasmowych. Na wybranych odcinkach – np. tych tworzących obwodnice dużych miast – można także spotkać trzy pasy ruchu (na niektórych odcinkach planuje się nawet cztery i więcej pasów). Pas ruchu na autostradzie ma szerokość 3,75 m, a więc może być o 25 cm szerszy niż na drodze ekspresowej. Autostrada dla bezpieczeństwa posiada również pas awaryjny i pobocze gruntowe szersze o pół metra niż w przypadku drogi ekspresowej. Przeciwległe pasy ruchu i pobocza oddzielone są od siebie specjalnymi barierami. Na autostradę wjeżdżamy (i zjeżdżamy z niej) przez węzły autostradowe.
Oczywiście na autostradach nie ma też skrzyżowań i sygnalizacji świetlnej – są tylko węzły autostradowe oraz pasy włączenia i wyłączenia, które umożliwiają szybki i bezpieczny wjazd na trasę oraz zjazd z autostrady. Węzły autostradowe dają także możliwość bezpiecznego zawrócenia. Zawracanie na głównym ciągu autostrady jest niedozwolone.
#2 Dobrej jakości nawierzchnia
Oprócz większej liczby pasów autostradę wyróżnia także bardzo dobra jakość nawierzchni i jej odpowiednie utrzymanie. Zarządcy autostrad przykładają do tego szczególną wagę, ponieważ stan i dobre przygotowanie nawierzchni mają wpływ na bezpieczeństwo podróży. Dlatego Autostrada Wielkopolska (255 km koncesyjnego odcinka A2 między Świeckiem a Koninem) jest stale monitorowana i na bieżąco remontowana. Regularnie prowadzone są również prace konserwatorskie, które pozwalają utrzymać infrastrukturę drogową w nienagannym stanie. Efektem jest bardzo dobra jakość nawierzchni oraz oznakowanie – pionowe i poziome, a przede wszystkim przewidywalność trasy na całym jej odcinku (szybka i bezpieczna droga bez dziur i kolein; bez oblodzenia i śniegu). Dzięki monitorowaniu pogody i szybkiej reakcji służb utrzymania ruchu na panujące warunki atmosferyczne, prowadzone są działania wyprzedzające. Efektem tych działań są gotowe na czas trasy autostradowe, np. na nadejście zimy.
#3 Odpowiednie oznakowanie i sekwencje znaków
Autostrada jest dobrze oznakowaną trasą. Niebieski znak informacyjny D-9 to znak, który oznacza zarówno początek, jak i kontynuację jazdy po autostradzie. Znak informacyjny D-10 sygnalizuje koniec jazdy autostradą. Natomiast umieszczona pod znakiem D-9 tabliczka T-28 wskazuje, że za przejazd autostradą jest pobierana opłata.
Na trasie autostradowej znajdują się także duże, wyraźne i dobrze opisane – niebieskie! – znaki informujące o zjazdach i kierunkach podróży (zielone znaki są na drogach ekspresowych i lokalnych). Tworzą one przewidywalne sekwencje znaków – pojawiają się odpowiednio wcześnie, dzięki czemu kierowca może z wyprzedzeniem zaplanować manewry i zwolnić, aby np. spokojnie zjechać z autostrady.
Pierwszy znak, sygnalizujący zjazd z autostrady, to niebieska tablica z nazwą najbliższego węzła, która znajduje się ok. 3 km przed węzłem (oznakowanie dołu tablicy: 3000 m) – odległość ta może być mniejsza, jeśli odcinek międzywęzłowy jest krótszy (oznaczona na grafice literą A).
Kolejnym sygnałem, że zbliża się zjazd, są niebieskie tablice przeddrogowskazowe – umieszczone ok. 1500 m i 500 m przed węzłem (na poboczu lub nad jezdnią). Informują o miejscowościach, do których prowadzi zjazd (oznaczone na grafice literą B).
Warto pamiętać, że na autostradzie są także tablice drogowskazowe: niebieskie (E-14A: znaki drogowe kierunku i miejscowości) i zielone (znaki E-14: wskazują kierunek i miejscowość, których dotyczy zbliżający się zjazd – oznaczone na grafice literą C).
Ostatnim etapem tej sekwencji są niebieskie, pionowe tablice (umieszczone na poboczu w odległości: 300 m, 200 m i 100 m) ustawione przed początkiem pasa wyłączenia. To ostatni sygnał, że należy przygotować się do zjazdu (oznaczone na grafice literą D).
Inne charakterystyczne znaki to znaki związane z poborem opłat: znak D-49 (zazwyczaj przed wjazdem na autostradę), na którym może znaleźć się informacja o odległości dzielącej kierowcę od miejsca poboru opłat; znak D-39a (umieszczany w pobliżu granicy państwa), który informuje kierowców wjeżdżających na terytorium Polski o konieczności wniesienia opłat za przejazd; tablica T-34 – oznacza, że za przejazd pobierana jest opłata elektroniczna.
W przypadku prowadzonych napraw, remontów czy czasowych zmian w organizacji ruchu, pojawiają się też znaki tworzące sekwencję żółtych tablic informujących, np. o zwężeniu drogi. Ustawienie tablic jest dostosowane do konkretnej sytuacji i zależy m.in. od miejsca wykonywania prac (prawy, lewy lub środkowy pas ruchu; pobocze lub pas rozdziału) – znaki informują bowiem o sposobie zwężenia drogi i konieczności stopniowego ograniczenia prędkości. Miejsce prac jest dodatkowo oznaczone strzałką i żółtymi znakami świetlnymi. Tego typu oznaczenia są duże i dobrze widoczne. Mogą im też towarzyszyć znaki nakazujące ograniczenie prędkości na danym odcinku.
Na autostradach pojawiają się także elektroniczne tablice, na których wyświetlane są treści, które na bieżąco informują kierowców o aktualnej sytuacji na drodze i nieprzewidzianych zdarzeniach.
#4 Miejsca Obsługi Podróżnych (MOP) – odpoczynek na trasie
Na całym odcinku autostradowym rozmieszczone są MOP-y, na których można odpocząć, co jest bardzo ważne podczas długiej podróży. W Miejscach Obsługi Podróżnych kierowcy mogą zrelaksować się, skorzystać z toalety, zjeść coś lub wypić kawę, a także zatankować samochód.
Na Autostradzie Wielkopolskiej rozkład MOP przedstawia się następująco:
O odległości do najbliższego MOP-u informują znaki rozmieszczone w głównym ciągu drogowym na autostradzie. Informują one również o tym, jakie obiekty są obecne na danym MOP-ie. Miejsca Obsługi Podróżnych są bowiem różne – na autostradach wyróżniamy trzy klasy MOP-ów:
• MOP kategorii I wyposażony jest w: miejsca odpoczynku, toalety, parking dla samochodów ciężarowych i osobowych;
• MOP kategorii II wyposażony jest podobnie jak MOP kategorii I, a ponadto są na nim stacje paliw i restauracje lub punkty gastronomiczne;
• MOP kategorii III wyposażony jest podobnie jak MOP kategorii II, a ponadto jest na nim hotel.
#5 Infrastruktura na wypadek awarii lub wypadku
Kierowca na autostradzie – w przypadku awarii auta lub kolizji – nie jest pozostawiony sam sobie, ponieważ po trasie jeżdżą m.in. służby autostradowe, które zabezpieczają pojazdy. W razie konieczności służby należy wezwać telefonicznie lub wciskając specjalny przycisk, który znajduje się na kolumnie alarmowej (to kolejny, stały element autostradowej infrastruktury). Kolumny alarmowe znajdują się wzdłuż drogi i są rozstawione co ok. 2 kilometry. Infolinia oraz telefon alarmowy są czynne przez całą dobę, a przyjazd patrolu jest bezpłatny. Pracownicy autostrady, wezwani do uszkodzonego pojazdu, rozstawią wokół niego znaki ostrzegawcze, dzięki którym kierowca będzie czuł się bezpieczniej i spokojnie zaczeka na przyjazd lawety.
Kierowca pojazdu, który uległ awarii, powinien zjechać na pas awaryjny, jak najbliżej kolumny alarmowej (w miarę możliwości). Kolumny są w kolorze pomarańczowym, więc łatwo je zauważyć. Na kolumnach umieszczonych na Autostradzie Wielkopolskiej (A2: Świecko – Konin) znajduje się:
• specjalny, czerwony przycisk alarmowy – wystarczy go wcisnąć i czekać na zgłoszenie się pracownika Centrum Zarządzania Autostradą (kolumna, z której pochodzi zgłoszenie, wyświetli operatorowi lokalizację kierowcy);
• numer telefonu do Centrum Zarządzania Autostradą – operatorowi przez telefon należy podać swoją lokalizację.
W jaki sposób ją ustalić? Wystarczy odczytać ją z najbliższego biało-czerwonego słupka hektometrowego. Są one rozstawione przy każdej drodze co 100 metrów. Można także odczytać dane z kolumny SOS (jeśli to przy niej stoi zepsute auto). Pierwsza liczba na słupku hektometrowym oznacza numer drogi (np. A2), druga liczba to kilometr drogi (np. 158), a trzecia to część kilometra (podawana co 100 metrów).
Pamiętaj! Oznakowanie autostrad w Polsce i w innych krajach UE może się od siebie różnić. Dlatego zanim ruszysz w zagraniczną podróż, sprawdź przepisy i znaki obowiązujące na autostradach w innych krajach.
